Auteur: Secretariaat

De NVRR doet steeds meer aan kennisdeling en kennisuitwisseling op het gebied van rekenkameronderzoek. We constateren dat veel overheden bezig zijn met dezelfde onderwerpen, omdat immers heel vaak dezelfde vraagstukken op decentraal niveau spelen. We zien ook dat overheden steeds meer van elkaar (willen) leren. Rekenkameronderzoeken bieden een schat aan informatie op decentraal niveau, die met de metadossiers systematisch wordt gebundeld en ontsloten. De metadossiers bieden waardevolle informatie voor rekenkamers zelf, maar ook voor andere partijen die in het betreffende onderwerp geïnteresseerd zijn.

De kennis van rekenkamers in de metadossiers kan een helikopterview bieden op een beleidsterrein. Welk inzicht in het beleidsveld leveren al die rekenkameronderzoeken op? Zo verwachten we van een analyse op de metadossiers bijvoorbeeld te weten te komen welke vraagstukken door rekenkamers worden geadresseerd die onmogelijk op decentraal niveau kunnen worden opgelost.

Hierbij verzoeken we onderzoekers en onderzoeksbureaus om een offerte in te dienen voor een zogenoemde analyse van het metadossier jeugdhulp. Het metadossier bevat de aanpak, onderzoeksvragen, conclusies en aanbevelingen van 44 rekenkamerrapporten tot en met 2020. Het metadossier is hier te raadplegen: https://metadossierjeugd.nvrr.nl/.

We verwachten van de onderzoeker dat deze aantoonbare kennis heeft van het beleidsveld jeugdhulp. Kennis van rekenkameronderzoeken is een pré. Opbrengst van het onderzoek is een rapport met een diepgaande analyse van de rekenkamerrapporten in het metadossier en aanvullend recent verschenen rekenkamerrapporten over de jeugdhulp, en een publicabel artikel. De looptijd van het onderzoek is van 1 oktober tot 1 december. Nadere informatie op te vragen via info@nvrr.nl. Offertes voor 15 september ook op dat mailadres in te dienen.

1. Wie is Restlan Aykaç?
   Ik ben iemand die geïnteresseerd is in het openbaar bestuur. De rode draad in mijn loopbaan is het doen van voorstellen om als overheid beter te functioneren, op basis van onderzoek. Ik doe dat nu als senior onderzoeker, in dienst van de provincie Noord-Holland. Mijn overtuiging is dat we als samenleving baat hebben bij een doelmatige, doeltreffende en rechtmatige overheid.
2. Hoe ben je in de wereld van de rekenkamers terecht gekomen?
   Het waterschap Amstel, Gooi en Vecht zocht zes jaar geleden leden voor de rekenkamercommissie. Mijn interesse en de mogelijkheid om mijn kennis in te zetten voor een andere bestuurslaag dan de provincie maakten dat ik betrokken raakte in de rekenkamerwereld. Ik heb daar nu als voorzitter ontzettend fijne en leerzame omgeving. Het smaakte naar meer! Een jaar geleden ben ik dan ook  lid geworden van de rekenkamercommissie van de gemeente Epe, vanuit de nieuwsgierigheid hoe kleinere gemeenten omgaan met complexe onderwerpen als Jeugdzorg en Toezicht en Handhaving. Naar dat laatste doen we nu een onderzoek.
3. Wat zijn je speerpunten als nieuw bestuurslid?
   De Wetsvoorstel Versterking decentrale overheden heeft, zoals bekend, gevolgen voor de waterschappen; die moeten een rekenkamer hebben. Ik zal de komende tijd dan ook bezig zijn met het helpen oprichten of het helpen omvormen van de rekenkamercommissies bij waterschappen, in samenwerking met de Waterkring. Met het oprichten of het omvormen alleen ben je er nog niet. Ik vind dat we als vereniging er ook aandacht voor moeten hebben dat vooral de nieuwe rekenkamers goed onderzoek kunnen doen. Daarvoor zullen wij cursussen organiseren.
4. Wat vind jij belangrijk in het Wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers?
   Sowieso dat alle bestuurslagen een rekenkamer moeten hebben. Maatschappelijke problemen worden immers complexer, het controleren van het gevoerde bestuur idem. Rekenkamers kunnen nu, met meer bevoegdheden, de volksvertegenwoordiging helpen bij de kaderstellende en controlerende rol.
5. Welke vraag die we niet hebben gesteld zou je graag willen beantwoorden? En wat zou je antwoord zijn?
   De niet gestelde vraag is welke rolopvatting ik zie voor de NVRR. Mijn antwoord zou zijn dat een sterke vereniging die met raad en daad de leden ondersteunt essentieel is in de rekenkamerwereld. Stimuleren dat de leden innovatieve methoden ontwikkelen, faciliteren dat de leden elkaar kunnen treffen en ervaringen kunnen uitwisselen en behartigen van de belangen van de leden zodat deze goed worden toegerust om de functie als kritische spiegel te kunnen vervullen.

De NVRR zoekt een ervaren onderzoeker om een nieuw NVRR-metadossier op te stellen. In een metadossier wordt voor één onderwerp de belangrijkste onderzoeks-informatie uit rekenkamer-rapporten samengebracht, zoals onderzoeksvragen, normenkaders, aanpak, conclusies en aanbevelingen. Het onderwerp is schuldhulpverlening.

Voor het metadossier wordt gebruik gemaakt van het format in Excel dat al voor eerdere metadossiers is ontwikkeld. De opdrachtnemer analyseert de verzamelde rapporten op de belangrijkste overeenkomsten en (lokale) verschillen ten aanzien van de belangrijkste onderzoeks-informatie.

De NVRR gaat in samenwerking met de VNG een nieuw metadossier opstellen. In een metadossier wordt voor één onderwerp de belangrijkste onderzoeks-informatie uit rekenkamer-rapporten samengebracht, zoals onderzoeksvragen, normenkaders, aanpak, conclusies en aanbevelingen. Het onderwerp is Digitalisering en ethiek.

Voor het metadossier wordt gebruik gemaakt van het format in Excel dat al voor eerdere metadossiers is ontwikkeld. Voor meer informatie stuur een mail info@nvrr.nl.

Voor het DoeMee-onderzoek hebben zich meer dan 60 rekenkamer(commissie)s aangemeld. Aangezien een aantal voor meerdere overheden werkt betekent dit de deelname van 73 gemeenten, 7 waterschappen en 6 provincies. Dit zijn er veel meer dan de 60 waar we op hadden gerekend. Ook dit jaar hadden we een maximum gesteld en gold ‘wie het eerst komt wie het eerst maalt’.

De NVRR is verrast dat het DoeMee-onderzoek – na de kritische geluiden van vorig jaar – op zo’n grote belangstelling van de leden kon rekenen. Om zoveel mogelijk leden deel te kunnen laten nemen had het bestuur begin juli al besloten om naast de subsidie van BZK eigen middelen in te zetten. Aanmeldingen bleven echter binnen komen. Ondanks de extra middelen van de NVRR was er dus nog steeds een wachtlijst. PBLQ heeft vervolgens aangeboden een deel van de meerkosten voor haar rekening te nemen waardoor iedereen die zich voor half juli heeft gemeld alsnog mee kan doen. Goed nieuws waar we als NVRR blij mee zijn.
Uiteraard hebben we eerst met PBLQ besproken of ze zoveel extra deelnemers aan kunnen. Zij hebben ons verzekerd hier binnen de termijn organisatorisch toe in staat te zijn.

Ondertussen is ook de begeleidingscommissie gevormd. We hebben gestreefd naar een gevarieerde samenstelling van de commissie; grote en kleine rekenkamers, Randstad en periferie en verschillende expertises. De begeleidingscommissie bestaat uit:

1. Avelien Haan (bestuur rekenkamer Westerkwartier);
2. Edo Gies (bestuur rekenkamers De Stichtse Rijnlanden, Rivierenland en Oost-Nederland);
3. Esther Fogl (bestuur rekenkamers Waddeneilanden, Smallingerland en Noordoostpolder);
4. Harry Smeets (bestuur rekenkamercommissies Berg en Dal en Kempengemeenten);
5. Jaap Wils (projectleider rekenkamer Rotterdam);
6. Mara Damen (secretaris rekenkamer Dordrecht);

Edwin de Jong senior onderzoeker bij de Noordelijke Rekenkamer is de secretaris van de begeleidingscommissie en het DoeMee-onderzoek. Hier is voor gekozen omdat de NVRR op dit moment zonder directeur zit die het onderzoek kan begeleiden. Edwin wordt hierbij secretarieel ondersteund door Ingeborgh Bezemer eveneens van de Noordelijke Rekenkamer.

De begeleidingscommissie is op dinsdag 2 augustus jl. voor het eerst (digitaal) samengekomen. Zij hebben de concept-vragenlijst van PBLQ  besproken. De begeleidingscommissie had veel waardering voor het werk van PBLQ. De begeleidingscommissie heeft de nodige suggesties voor verbetering van de vragenlijst gedaan. PBLQ heeft deze suggesties inmiddels verwerkt. Dat betekent dat het onderzoek zover gevorderd is dat de gegevensverzameling bij uw rekenkamer binnenkort van start kan gaan.

Onder grote belangstelling is het NVRR-metadossier Jeugdzorg dinsdag 5 juli tijdens een webinar gepresenteerd. Het metadossier bevat de inhoud van meer dan 40 rekenkamerrapporten over de jeugdzorg, op een systematische manier gebundeld en ontsloten.
Het metadossier zelf is te raadplegen op metadossierjeugd.nvrr.nl.

Dit jaar wordt nog een NVRR-metadossier opgesteld over woonbeleid en over schuldhulpverlening.

Rapporten van rekenkamer(commissie)s van gemeenten, provincies en waterschappen zijn welkom om mee te dingen naar de Goudvink, de prijs van de NVRR voor het beste rekenkamerrapport. De inzendtermijn is verlengd tot 1 augustus. De jury, onder voorzitterschap van Koos Janssen, burgemeester van Zeist, buigt zich over de rapporten en reikt in november 2022 de prijs uit.

Rapporten zijn hier eenvoudig aan te melden en te uploaden.

Op maandag 27 was de startbijeenkomst van het nieuwe DoeMee-onderzoek met dit jaar als thema Ondersteuning van de volksvertegenwoordigers. De presentatie en de antwoorden op gestelde vragen zijn te vinden via onderstaande link. Inmiddels hebben zich 34 rekenkamer(commissie)s aangemeld. Samen beslaan zij 47 gemeenten, 6 provincies en 1 waterschap. Van twee rekenkamercommissies van Waterschappen is bekend dat zij net hebben besloten deel te nemen, zij moeten zich nog aanmelden.

We hebben plek voor 60 overheden dus wacht niet te lang. Voor meer informatie en aanmelding zie: Nieuws: DoeMee-onderzoek 2022: ondersteuning van volksvertegenwoordigers — NVRR.

Op vrijdag 24 juni namen we tijdens de ALV met dank voor haar inzet afscheid van Jamilja van der Meulen. Jamilja gaf nog een toelichting op en beantwoordde vragen van de leden bij de Jaarstukken, waarna de leden de Jaarstukken goedkeurde.

Bij acclamatie werd Restlan Aykaç benoemd als nieuw bestuurslid. Restlan is lid van de rekenkamercommissie gemeente Epe en voorzitter van de rekenkamercommissie Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. In de volgende nieuwsbrief zal hij zichzelf verder voorstellen.

De NVRR heeft al veel vragen ontvangen over de gevolgen van het Wetsvoorstel en welke acties er nodig zijn. Een eerste portie vragen en antwoorden is al gepubliceerd op een speciale knop op de website, zie FAQ Wetsvoorstel Versterking decentrale rekenkamers — NVRR.

Deze lijst wordt geactualiseerd met nieuw binnengekomen vragen. Staat uw vraag er nog niet bij? Geef het dan door aan info@nvrr.nl.

De NVRR zoekt meelezers ter ondersteuning van de Goudvinkjury. In de maanden juli-augustus krijg je 3-4 rekenkamerrapporten ter beoordeling voorgelegd. Elk rapport wordt door 2 beoordelaars gelezen, die tot een gezamenlijke beoordeling komen. Op basis van die beoordelingen wordt de shortlist van genomineerde rapporten samengesteld. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij info@nvrr.nl.

Iedereen kan een rekenkameronderzoek aanmelden voor deze prestigieuze prijs. Aanmelden kan hier.
De jury, onder voorzitterschap van Koos Janssen (burgemeester van Zeist), buigt zich over alle inzendingen en maakt na de zomer de shortlist bekend. De Goudvink wordt in december aan de winnaar uitgereikt.

Het onderwerp van het DoeMee-onderzoek 2022 is in eerdere nieuwsbrieven al bekend gemaakt. Inmiddels heeft het bestuur – op voordracht van de ‘oude’ begeleidingscommissie – het uitvoerende bureau gekozen. Het is PBLQ geworden.

Het onderzoeksplan dat zij hebben opgesteld is hieronder te downloaden.

Maandag 27 juni om 12 uur is de startbijeenkomst. PBLQ zal dan een toelichting geven op het onderzoeksplan en vragen beantwoorden. Ook aan de NVRR kunnen vragen gesteld worden. Aanmelden voor de bijeenkomst kan via info@nvrr.nl.

De inschrijving voor het DoeMee-onderzoek opent deze week. Er is plek voor 60 deelnemers. Mochten zich meer rekenkamer(commissie)s inschrijven dan geldt wie het eerst komt wie het eerst maalt. Inschrijven is mogelijk tot 11 juli.

Meer informatie lees je op de pagina van het DoeMee-onderzoek.

Er zijn inmiddels voldoende aanmeldingen voor het Transitieteam. Het is niet meer mogelijk om u aan te melden!

Wat gaan we doen?

Het wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers regelt de rekenkamer of functie van rekenkamer binnen iedere gemeente en regelt dat ook waterschappen vanaf nu verplicht een rekenkamer moeten hebben. Dit betekent voor sommige gemeenten en waterschappen een nieuwe situatie. In deze nieuwe situatie is het belangrijk om te leren van rekenkamers die al langer op de beoogde wijze functioneren. Het is dus belangrijk dat er een goede kennisuitwisseling binnen rekenkamerland plaats vindt. Hierbinnen zal ook bijzondere aandacht moeten zijn voor de positie van de rekenkamer bij waterschappen. Immers anders dan bij een gemeente en provincie zal dit nieuwe orgaan functioneren binnen een monistisch bestuur. Dit vraagt wellicht net een wat andere aanpak.

BZK heeft daarnaast de projectgroep lokale rekenkamers ingesteld. Het is efficiënt wanneer deze projectgroep en de NVRR de krachten bundelen. In de praktijk zal de projectgroep er waarschijnlijk tegenaan lopen dat gemeenten de juiste kennis en expertise missen om verder met de rekenkamer aan de slag te kunnen. Het is dan verstandig om teams vanuit de NVRR achter de hand te hebben met mensen vanuit rekenkamerland met een “hands on” mentaliteit.

Vandaar dat de NVRR een team in het leven wil roepen dat ondersteuning gaat bieden bij deze verschillende ontwikkelingen.

Wie zoeken we?

Mensen met kennis en ervaring binnen de rekenkamerwereld en die deze kennis en ervaring willen inzetten om de transitie binnen het lokaal bestuur en de waterschapswereld goed te laten verlopen. Mensen die weten welke regelingen en verordeningen nodig zijn om een rekenkamer in te richten. We zijn op zoek naar 5 ervaringsdeskundigen die de komende paar maanden hun kennis en expertise willen inzetten ten behoeve van de NVRR.

Wanneer

Het Wetsvoorstel wordt nog behandeld in de Eerste Kamer. Zie de planning van de Eerste Kamer: Wet versterking decentrale rekenkamers (35.298) – Eerste Kamer der Staten-Generaal. Wanneer de Wet in werking treedt is daarom nog niet bekend.
Het is van belang om op tijd voorbereid te zijn, daarom start de planning van het project per september 2022, oplevering van de standaarden geschiedt per 1 november 2022.

Onze directeur is vandaag in Maastricht voorgedragen als kandidaat-wethouder. Als de gemeenteraad van Maastricht instemt met deze voordracht, zal Manon met ingang van 14 juni benoemd worden als wethouder Financiën, bedrijfsvoering, burgerparticipatie & lobby.

Manon Fokke:
“Ik ben ontzettend vereerd met de voordracht, maar ik vind het ook jammer om de NVRR alweer zo snel te verlaten. We zijn de afgelopen tijd hard aan de slag geweest met het verder professionaliseren van de vereniging en dat werk was natuurlijk nog lang niet af. Ook de behandeling van het wetsvoorstel maakt dat er de komende tijd veel werk aan de winkel is in rekenkamerland.
Het decentraal bestuur blijft me aan het hart gaan en ik ben dan ook blij dat ik daar vanuit een andere rol en positie een bijdrage aan mag blijven leveren.”

Ans Hoenderdos (voorzitter NVRR):
“We betreuren het dat Manon vertrekt. Ze heeft in een korte periode veel gerealiseerd en op de rails gezet, dat beloofde veel voor de toekomst. Aan de andere kant begrijpen we als bestuur ook terdege dat je zon kans niet kunt laten lopen. We wensen Manon veel plezier in haar nieuwe baan, waar ze het decentrale bestuur vanuit een andere rol gaat dienen. De NVRR zal zich de komende tijd beraden op de opvolging. We zullen dit bekijken binnen het bredere perspectief van de governance-structuur die toekomstbestendig moet worden gemaakt. Het bestuur zal in de ALV van vrijdag 24 juni met een voorstel hieromtrent komen.”

De competitie voor de Goudvink, de NVRR-prijs voor het beste rekenkamerrapport/product, is weer gestart. De Goudvink is begonnen als een prijs voor het beste rapport, met name in technisch opzicht. De vink staat symbool voor het ‘afvinken’ van criteria waaraan het gevoerde bestuur moest voldoen. Langzamerhand zijn meer criteria mee gaan tellen voor de Goudvink. Zo is onder andere doorwerking een belangrijk item geworden in de jurering. Die ontwikkeling laat ook wel zien welke ontwikkeling rekenkamers sinds het begin van de NVRR, 18 jaar geleden, hebben doorgemaakt.

De beoordelingscriteria zijn het afgelopen jaar aangevuld met criteria over de relevantie van het onderzoek en het aspect ‘moed’ wordt meegewogen. De jury zal elk jaar op één bijzonder aspect inzoomen. De rapporten die daarop scoren krijgen een ‘eervolle vermelding’.
Nieuw in de aanmeldingsprocedure is dat anderen dan de rekenkamer(commissie) zelf mogen signaleren of er een goed rekenkamerrapport is gepubliceerd. Daarbij kan gedacht worden aan griffiers, raadsleden, burgemeesters enz. Het is dan aan de rekenkamer(commissie) zelf om zich aan te melden voor de procedure. Aanmelden kan via: https://www.rekenkamers.nl/actueel/goudvink/goudvink-2021/

Tot en met half juli kunnen rapporten aangemeld worden. Daarna worden in – oktober drie nominaties bekend gemaakt, die aan een jury worden voorgelegd. De jury bestaat uit een aantal stakeholders en experts uit het veld van openbaar bestuur en toezicht. De jury is als volgt samengesteld:

• Koos Janssen, burgemeester van Zeist
• Peter van der Knaap, directeur Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie bij BZ
• Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar Lokaal en regionaal bestuur, Universiteit Maastricht
• Joyce Satijn, raadsgriffier bij gemeente Berkelland
• Henk Wokke, voorzitter Rekenkamercommissie Koggenland
• Hans Bekkers, redacteur en coördinator magazine bij Binnenlands Bestuur

Op de ALV van de NVRR in november wordt vervolgens de Goudvink voor het beste rapport uitgereikt.

Woensdag 25 mei was het zover en werd het wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers behandeld in de Tweede Kamer. In het debat werd duidelijk dat bijna de gehele kamer van mening is dat de positie van de decentrale rekenkamers versterkt moet worden, en dat, naar de mening van de Tweede Kamer, een onafhankelijke rekenkamer een goede manier is om dat te doen. Veelvuldig kwam daarbij aan de orde dat zeker gelet op de taakverzwaring in het lokaal bestuur deze beweging een goede is. Verreweg de meeste partijen in de kamer voelen voor een rekenkamer zonder raadslieden, omdat het anders teveel lijkt om de “slager die zijn eigen vlees keurt”. Als het aan de Tweede Kamer ligt, zal komende dinsdag worden ingestemd met het wetsvoorstel zoals het er nu ligt. Het wetsvoorstel betekent daarnaast dat ook de Waterschappen een verplichte rekenkamer gaan krijgen. De minister deed daarnaast nog verschillende toezeggingen aan de Tweede Kamer. Een toezegging betrof een onderzoek naar het bedrag dat rekenkamers nodig hebben om hun werk goed te doen. Ook kwam het onderwerp doorwerking aan de orde. Voor sommige leden zal het natuurlijk een omslag zijn, omdat de rekenkamercommissie komt te vervallen. We begrijpen terdege dat er hierdoor ook leden niet tevreden zullen zijn over dat deel van de uitkomst. Maar de rekenkamers staan duidelijk op het netvlies van de Tweede Kamer en na lang wachten kwam er eindelijk duidelijkheid. En het belang van sterke en goed (financieel) toegeruste rekenkamers wordt alom onderkend.

Het is uiteindelijk nog aan de Eerste Kamer om in te stemmen met de wet. De minister gaf in het debat aan te koersen op de inwerkingtreding hiervan op 1 januari 2023.

Vanzelfsprekend houden we jullie op de hoogte. Daarnaast zullen we op korte termijn aan de slag gaan met een team dat de leden gaat ondersteunen bij de transitie van rekenkamercommissie naar rekenkamer. Heb je nu al vragen of wil je meer weten over het nieuw in te stellen team, stuur dan een mail naar info@nvrr.nl.

Wil je meer weten over het debat van woensdag 25 mei:

• Debat in het kort: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/kamer_in_het_kort/wet-versterking-decentrale-rekenkamers
• Debat gemist: Wet versterking decentrale rekenkamers | Debat Gemist (tweedekamer.nl)

In 2022 start de Goudvink weer, de prijs voor het beste rekenkamerproduct.

Criteria voor de Goudvink 2022

1. Basiskwaliteit

1. reden voor de onderwerpkeuze
2. beschrijving onderwerp
3. onderzoeksdoelstelling
4. onderzoeksvragen
5. normenkader
6. onderzoeksaanpak
7. gebruikte bronnen (literatuurlijst, lijst van respondenten)
8. beperkingen van het onderzoek

2. Technische kwaliteit

1. De onderzoeksvragen zijn passend en compleet voor het bereiken van de onderzoeksdoelstelling
2. De normen zijn passend voor de onderzoeksvragen
3. De onderzoeksaanpak sluit aan bij de onderzoeksvragen
4. De bevindingen zijn onderbouwd met valide en betrouwbare data
5. De conclusies sluiten aan op de bevindingen
6. De conclusies zijn gebaseerd op normen
7. De aanbevelingen sluiten aan op de conclusies en gericht op de rol van de geadresseerde (raad/college, PS/GS, AB/DB)

3. Presentatie

1. Het rapport/product is prettig leesbaar
2. Er is een adequate samenvatting opgenomen
3. Er zijn functionele tabellen/illustraties opgenomen in de tekst
4. Er is een infographic/film opgenomen
5. Op andere wijze is getracht met de presentatie de doorwerking te bevorderen, bijv. gebruik social media, persbericht, publieksvriendelijke presentatievormen (digitaal, podcast), tijdens workshop conclusies en aanbevelingen gepresenteerd aan deelnemers/stakeholders

4. Relevantie

1. relevant voor de samenleving/inwoners, sluit aan bij de actualiteit
2. relevant voor (de versterking van) de volksvertegenwoordiging, en/of de rekenkamer(commissie) besteedt in het rapport aandacht aan haar rol als instrument of ondersteuning voor (de versterking van) de volksvertegenwoordiging.
   (Dit kan op diverse manieren, bijvoorbeeld door dit als een criterium te benoemen voor de selectie van het onderzoeksonderwerp of de onderzoeksaanpak, of aandacht hiervoor bij het formuleren van de aanbevelingen, raad/PS/waterschapsbestuur betrokken bij uitvoering of presentatie.)
3. relevant voor het afleggen van publieke verantwoording door het bestuur, en/of de rekenkamer(commissie) besteedt in het rapport aandacht aan haar bijdrage daaraan
4. relevant voor de verbetering van het bestuur (beleid en uitvoering), en/of de rekenkamer(commissie) besteedt in het rapport aandacht aan de bruikbaarheid voor het bestuur

5A. Doorwerking voorronde

1. De rekenkamer(commissie) geeft in tekst aan welke doorwerking is gesorteerd en geeft aan deze aan te kunnen tonen

5B. Doorwerking eindronde (alleen voor de genomineerden op de shortlist)

1. De rekenkamer(commissie) heeft de doorwerking gestimuleerd (bijv. innovatieve methode gebruikt, actief de pers opgezocht)
2. Het onderzoek is relevant, sluit aan op de actualiteit, leeft bij de raad/PS/waterschapsbestuur/bevolking?
3. Raad/PS/waterschapsbestuur/bevolking is betrokken bij formuleren onderzoeksvragen, uitvoering, presentatie?
4. Heeft de rekenkamer(commissie) de doorwerking aangetoond?
5. Hoe is de doorwerking te kwalificeren (rapport/product besproken, er is over de aanbevelingen besloten [besluit/moties], nawijsbaar in beleid opgenomen, nawijsbaar geïmplementeerd, extern invloed gehad [bijv. aandacht in de pers])?

6. Extra punten

1. Compensatie (bijvoorbeeld als er geen normenkader nodig is bij dit onderzoek, innovatieve aanpak enz.)
2. Er valt veel te leren voor rekenkamer(commissie)s van dit rapport/product
3. De jury waardeert het volgende aspect (opvallend aspect)

Aanleiding

Sinds enkele jaren organiseert de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (de NVRR) voor haar leden het DoeMee-onderzoek. Het DoeMee-onderzoek van 2022 heeft als onderwerp de ondersteuning van de volksvertegenwoordiging in het decentraal bestuur. Voor de uitvoering van het onderzoek, waaraan alle leden van de NVRR kunnen deelnemen, is de NVRR op zoek naar passend onderzoeksbureau. Van belang daarbij is ook dat de NVRR op zoek is naar een onderzoeksbureau dat vanuit het verleden kan laten zien dat zij met grote groepen (minimaal 30) overheden heeft gewerkt. In deze notitie worden de inhoudelijke focus van het onderzoek, de uitgangspunten rondom de gehanteerde werkwijze en de gewenste eindproducten van het onderzoek en de aandachtspunten voor de offerte nader toegelicht. Graag ontvangen we op basis van deze notitie een onderzoeksofferte.

Aanleiding en achtergrond

Vertegenwoordigende organen als de gemeenteraad, Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur van het Waterschap spelen een belangrijke rol in de het functioneren van de lokale democratie. De vraag is echter of volksvertegenwoordigingen sinds de dualisering (met uitzondering van het Algemeen Bestuur van het Waterschap dat immers nog steeds een monistische structuur kent) aan het begin van deze eeuw voldoende zijn geëquipeerd om hun rol in de decentrale democratie goed te kunnen vervullen oftewel hoeveel is het decentraal bestuur bereid voor zichzelf uit te geven?

Het DoeMee-onderzoek van dit jaar heeft als doel om vast te stellen op welke wijze de volksvertegenwoordigingen van decentrale overheden momenteel worden ondersteund. Onder ondersteuning verstaan we in ieder geval de inrichting van de griffie, de mogelijkheid tot fractieondersteuning, de inrichting van de rekenkamerfunctie en de mogelijkheid tot ambtelijke bijstand en het volgen van opleidingsprogramma’s. De centrale vraag is: hoeveel is de raad bereid voor haar eigen ondersteuning uit te geven? Het gaat hierbij om vragen als: wat is het budget waarover de decentrale volksvertegenwoordiging beschikt? Wat wordt daaruit gefinancierd? Worden alle middelen besteed of blijft er geld liggen? Is dit de afgelopen jaren veranderd en wat zijn de redenen daarvan? Op basis van dit gezamenlijke onderzoek worden individuele rekenkamers in staat gesteld om uitspraken te doen over de ondersteuning van volksvertegenwoordiging.

Het onderwerp sluit aan bij een adviesrapport van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) over de positie van decentrale volksvertegenwoordigingen dat vorig jaar werd gepubliceerd. Hierin adviseert de ROB de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onder andere om normen te stellen voor de ondersteuning van gemeenteraden en Provinciale staten. Inmiddels zijn de nieuwe raadsleden gestart en volgen er in 2023 nieuwe leden bij de provincie en waterschappen. Daarmee is het een geschikt onderwerp om nu te onderzoeken omdat het de mogelijkheid biedt om te reflecteren op hun positie. Indien gewenst kan het de basis vormen voor nieuwe afspraken over de eigen ondersteuning.

Binnen de onderzoeksaanpak van DoeMee 2022 zou gedacht kunnen worden aan het opstellen van een benchmark voor de verschillende onderdelen van ondersteuning. Hierbij kan zowel gedacht worden aan kwantitatieve gegevens over budgettaire omvang en aantallen (bijvoorbeeld beschikbare budgetten voor fractieondersteuning of opleidingen en fte’s voor verschillende functies) Deze benchmark geeft een duidelijk beeld van de positie van de deelnemende decentrale overheid in vergelijking met andere (vergelijkbare) overheden. Deze benchmark moet dan ook gegevens opleveren waardoor een vergelijking tussen de verschillende overheden overzichtelijk is weergegeven.

Een dergelijke benchmark vormt een geschikte basis voor rekenkamers om uitspraken te doen over de hoe binnen de overheid ondersteuning van de volksvertegenwoordiging is vormgegeven in vergelijking met andere overheden. Daarnaast stelt het rekenkamers in staat om, mogelijk op basis van gepaste vervolgonderzoek, uitspraken te doen over de ondersteuning van de raad. Bij aanvullend onderzoek door de individuele rekenkamers valt te denken aan het bevragen van leden van de volksvertegenwoordiging, leden van de griffie en collegeleden over hoe zij de positie van de volksvertegenwoordiging bij het vervullen van hun kaderstellende en controlerende rol ervaren. Ook zonder vervolgonderzoek door de rekenkamer moet het geleverde product voldoende basis bieden om de raad van interessante bevindingen te voorzien.

Doel en centrale vraagstelling

De centrale vraagstelling luidt als volgt:
Wat is de staat van de financiële ondersteuning van het volksvertegenwoordigende orgaan

Deelvragen:

1. Wat is het budget waarover de decentrale volksvertegenwoordiging voor de ondersteuning beschikt?
2. Wat wordt daaruit gefinancierd?
3. Worden alle middelen besteed of blijft er geld liggen?
4. Is dit de afgelopen jaren (periode 2018-2022) veranderd en wat zijn de redenen daarvan?

Op basis van dit gezamenlijke onderzoek worden individuele rekenkamers in staat gesteld om uitspraken te doen over de ondersteuning van volksvertegenwoordiging.

Het onderzoeksbureau wordt gevraagd om suggesties te doen over de wijze waarop vergelijkingen tussen verschillende overheden kunnen plaatsvinden, waardoor duidelijke conclusies kunnen worden getrokken en vergelijkingen kunnen worden gemaakt.

Gewenste werkwijze en producten

Graag willen we het onderzoek aftrappen met een (digitale) NVRR bijeenkomst waarin het onderzoeksbureau zijn aanpak aan de (potentieel) deelnemende rekenkamer(commissie)s presenteert en eventuele vragen van de potentiële deelnemers beantwoordt. Via de deelnemende rekenkamer(commissie)s wordt vervolgens door het onderzoeksbureau documentatie opgevraagd. Er dient een soort verificatie van de door het onderzoeksbureau gegenereerde onderzoeksresultaten bij de betreffende overheid plaats te vinden. Dit laatste in overleg met de betreffende rekenkamer(commissie) (voor meer informatie, zie onderzoeksprotocol).

Het onderzoek dient in ieder geval te leiden tot de volgende twee producten:

1. een algemene beleidsscan waarin het beleid en resultaten van overheden worden vergeleken en onderzoeksresultaten in algemene zin worden toegelicht;
2. Overheid specifieke rapportages (die aansluit bij de algemene beleidscan) waarin de specifieke resultaten van de betreffende overheden worden vergeleken met alle deelnemers (benchmark).

Het onderzoek wordt in opdracht van de NVRR uitgevoerd, hetgeen betekent dat het bureau dat de opdracht krijgt niet zonder schriftelijke toestemming van de NVRR zelfstandig over het onderzoek mag publiceren.

Offertevraag

Graag ontvangen we een onderzoeksofferte waarin bovenstaande punten nader zijn uitgewerkt. Hierin staat in ieder geval hoe u het onderzoek gaat aanpakken en op welke wijze de informatieverzameling (voorkeur voor openbare informatie) plaatsvindt. We vernemen graag welk beeld u heeft van de boodschap die rekenkamers op basis van het onderzoek af kunnen geven aan hun volksvertegenwoordigers.

Uiteraard staan we daarbij ook open voor suggesties die uitvoering en resultaat van het onderzoek zouden kunnen verbeteren.

Budget

Voor dit onderzoek is in totaal een budget van € 48.000 beschikbaar. Dit is gebaseerd op de deelname van circa 60 rekenkamers(commissie)s. Het kan zijn dat zich nog meer rekenkamers aanmelden. We horen graag welk bedrag er gerekend wordt voor extra deelnemers.

Tijdslimiet

De definitieve producten dienen uiterlijk 15 december 2022 te worden opgeleverd.

Planning

De deadline voor het indienen van de offerte is maandag 6 juni 2022. Offertes die hierna binnenkomen, worden niet meer in de beoordeling betrokken. Op maandag 13 juni 2022 besluiten wij aan welk bureau de opdracht wordt gegund – mogelijk dat in de tussentijd aanvullende vragen worden gesteld; we verzoeken u dan ook de naam en contactgegevens van de contactpersoon aan uw kant in de offerte te vermelden. U kunt uw offerte sturen naar info@nvrr.nl.

Nadere informatie

Voor nadere informatie over dit offerteverzoek kunt u contact opnemen met Suzan Matthijssen, bestuurslid NVRR op tel 06 – 51 86 57 95.

Recent is er via de VNG en via brieven die door colleges in de verschillende provincies aan gemeenteraden zijn gestuurd aandacht gevraagd voor de capaciteit van de gemeentelijke organisatie. Via een enquête wil de NVRR graag weten of deze capaciteitsproblemen ook tot problemen bij rekenkamers leiden, vandaar dat hier een korte enquête kan worden ingevuld.

Na een grondige evaluatie van het DoeMee-onderzoek van 2021 over de Wob start de NVRR binnenkort met de aanbesteding voor het DoeMee-onderzoek 2022. Als onderwerp is gekozen voor: de ondersteuning van de volksvertegenwoordiging in het decentraal bestuur. Het DoeMee-onderzoek van dit jaar heeft als doel om vast te stellen op welke wijze de volksvertegenwoordigingen van decentrale overheden momenteel worden ondersteund. Onder ondersteuning verstaan we in ieder geval de inrichting van de griffie, de mogelijkheid tot fractieondersteuning, de inrichting van de rekenkamerfunctie en de mogelijkheid tot ambtelijke bijstand en het volgen van opleidingsprogramma’s. De centrale vraag is: hoeveel is de raad bereid voor haar eigen ondersteuning uit te geven? Het gaat hierbij om vragen als: wat is het budget waarover de decentrale volksvertegenwoordiging beschikt? Wat wordt daaruit gefinancierd? Worden alle middelen besteed of blijft er geld liggen? Is dit de afgelopen jaren veranderd en wat zijn de redenen daarvan? Op basis van dit gezamenlijke onderzoek worden individuele rekenkamers in staat gesteld om uitspraken te doen over de ondersteuning van volksvertegenwoordiging.

Binnenkort ontvangen de leden meer informatie over de procedure en het tijdpad. Ook zal opnieuw vanuit de deelnemers een begeleidingscommissie worden ingesteld. Hou de website en de Nieuwsbrief dus de komende tijd in de gaten.

Wil je op de hoogte blijven van de rekenkamerrapporten die recent zijn verschenen of wil je zelf een rapport met ons delen? Bezoek dan de pagina https://www.rekenkamers.nl/bibliotheek/rekenkamerrapporten/. Een rekenkamerrapport insturen kan hier: https://www.rekenkamers.nl/bibliotheek/rekenkamerrapporten/insturen/.

De NVRR wil de huidige vernieuwde website steeds verder gaan ontwikkelen als kennisplatform voor de leden, vandaar deze oproep. In het najaar zullen we jullie verder op de hoogte houden op welke manieren we onze website verder willen uitbouwen als kennisplatform.