Voorjaarscongres 2026: Nieuwe ronde, nieuwe kansen

Zet 19 juni alvast in je agenda, want dan vindt het jaarlijkse Voorjaarscongres plaats in Antropia in Driebergen. Onder het thema “Nieuwe ronde, nieuwe kansen: Impact maken met kwaliteit en actuele onderzoeken” staat een inspirerende dag op het programma vol actuele inzichten, nieuwe perspectieven en concrete handvatten voor rekenkamers.

Het volledige programma én de inhoud van de workshops worden binnenkort bekendgemaakt, maar inschrijven kan nu al. Meld je alvast aan; vervolgens nemen wij contact met je op om je workshopvoorkeuren door te geven.

De plenaire sprekers beloven in ieder geval een programma vol verdieping en inspiratie:

• Met voormalig Tweede Kamerlid Renske Leijten verkennen we hoe onderzoeken thema’s kunnen blootleggen die nog niet op het politieke netvlies staan, en hoe rekenkamers daarmee maatschappelijke impact kunnen maken.
• Bestuurslid Samantha Langendoen en directeur Lies van Aelst presenteren het eerste trendrapport voor rekenkamers. Welke ontwikkelingen spelen er, en welke onderzoeksthema’s verdienen in de toekomst extra aandacht?
• Daan Roovers neemt ons mee in een prikkelende vraag: hoe kunnen rekenkamers bijdragen aan de kwaliteit van het publieke debat?
• Vanuit zijn boek over het onbegrepen bestuur laat Julien van Ostaaijen zien welke rol rekenkamers spelen als onderdeel van tegenmacht en hoe zij kunnen bijdragen aan een sterker functioneren van de gemeenteraad.
• Tot slot delen Vincent van Stipdonk en scheidend verenigingssecretaris Etienne Lemmens inzichten over de kwaliteitsankers voor rekenkamers: wat is nodig om duurzaam kwaliteit te borgen?

Kortom: een dag vol actuele kennis, inspirerende gesprekken en nieuwe inzichten om de impact van jouw rekenkamer te vergroten.

Workshop: Monisme en een onafhankelijke rekenkamer: (hoe) werkt dat?

Rekenkamers bij monistische waterschappen opereren in een heel andere omgeving dan rekenkamers bij dualistische gemeenten en provincies. De spelregels, de verhoudingen met het bestuur en de gangbare werkwijzen wijken op belangrijke punten af. Maar wat zijn die verschillen precies, en wat betekenen ze in de dagelijkse praktijk?
In deze workshop verkennen we samen het monistische karakter van waterschappen en wat dat vraagt van een onafhankelijke rekenkamer. We bespreken de aandachtspunten waar rekenkamerleden in de praktijk tegenaan lopen, en zoeken naar oplossingsrichtingen. Daarbij is volop ruimte om ervaringen uit te wisselen met collega’s van waterschapsrekenkamers uit het hele land.

Ook introduceren we een eenvoudig instrument -dat nog in ontwikkeling is- om de onafhankelijkheid van de rekenkamer te meten. Dit kan een hulpmiddel zijn voor rekenkamers om het gesprek daarover op gang te brengen. We zetten met de deelnemers aan deze bijeenkomst graag een volgende stap in die ontwikkeling.

Met de inzichten uit de workshop verrijken we het document ‘De rekenkamer in een monistische omgeving’ zodat we uiteindelijk een bruikbare handreiking hebben voor iedereen die werkt voor of met waterschapsrekenkamers.

Margriet van Tulder

Workshop: Van buiten naar binnen, starten in de samenleving

Een onderzoek starten in de samenleving, dat klinkt zo makkelijk. Maar in de praktijk blijkt dat toch ingewikkeld. Je kunt het onderzoek niet helemaal van tevoren plannen. En zo’n onderzoek kost vaak meer tijd voor de onderzoekers en voor de leden van de rekenkamer. Ook blijkt het niet zo eenvoudig te zijn om in te gaan tegen het automatisme om te starten met beleid. Desondanks levert deze innovatieve aanpak van een onderzoek heel veel relevante informatie op.

Tijdens deze workshop vertellen Margriet van Tulder en Rob Paulussen over hun ervaringen met het starten van onderzoek bij inwoners. Ze vertellen over de positieve ervaringen die ze hebben gehad. Maar ook over de knelpunten waar ze tegen aanliepen. Ze geven tips over wat helpt om dit soort onderzoeken uit te voeren. Zoals creativiteit en flexibiliteit. Niet alleen bij de leden maar ook bij de onderzoekers. Omdat tijdens het onderzoek blijkt, dat werken met echte mensen vraagt om een flexibele onderzoeksopzet/instelling.

Margriet en Rob komen niet met een pasklare oplossing, maar laten zien wat dit soort onderzoek kan opleveren. Dit is namelijk geen routinematig onderzoek. Maar onderzoek waarbij je te weten komt wat er echt speelt. En je ontdekt ook dat er veel meer is dan beleid. Ook kun je dit soort onderzoek goed gebruiken voor agenderend onderzoek.
Margriet van Tulder is lid/onderzoeker van de Rekenkamer Oss, voorzitter/onderzoeker van de Rekenkamer Heerlen en voorzitter van het Waterschap Limburg. Rob Paulussen is zelfstandig onderzoeker en voorzitter van de Rekenkamers Leeuwarden en Vijfheerenlanden en directeur van de Rekenkamer Ouder-Amstel.