De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) is in mei 1980 in werking getreden. Desondanks is de
uitvoering van de wet geen bekend onderwerp van rekenkameronderzoek. De focus ligt in meer
recente onderzoeken meer op geheimhouding op grond van de Gemeentewet. Dat is bijzonder gelet
op het grote belang van openbaarheid voor een ‘goede en democratische bestuursvoering’. En ook
gelet op de problemen die er rond openbaarheid van overheidsinformatie regelmatig zijn. Die
problemen zijn van verschillende aard en orde. In het verleden leken de verzoekers om
openbaarmaking vooral een financieel belang voor zichzelf te hebben, waardoor overheden extra
kosten hadden. En het kost overheden ook vaak moeite om de uitvoering van de Wob goed op orde
te krijgen. Er blijken grote verschillen te zijn tussen overheidsorganisaties. Daarbij speelt een rol of
binnen de organisatie specifieke kennis over de Wob aanwezig is, bijvoorbeeld in de vorm van een
Wob-functionaris. Ook de aanwezigheid van werkinstructies die aangeven hoe met een Wob-verzoek
moet worden omgesprongen is van belang. Er zijn dus veel factoren van invloed op de wijze waarop
de behandeling van Wob-verzoeken in de praktijk functioneert. Dit landelijke onderzoek wil die
factoren achterhalen. Voor de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse en de Rekenkamercommissie
Teylingen was dit aanleiding om mee te doen aan dit onderzoek.

De Wob kent twee vormen van openbaarheid: passieve openbaarheid oftewel openbaarheid op
verzoek en actieve openbaarheid oftewel openbaarheid op initiatief van de overheid. De opvolger
van de Wob, de Wet open overheid (Woo), die per 1 mei 2022 in werking is getreden verandert niet
veel aan de regels over openbaarheid op verzoek. Dat is anders als het gaat om de actieve
openbaarheid. De Woo stelt actieve openbaarmaking van bepaalde overheidsinformatie verplicht.

De komst van de Woo is een goed moment om de balans op te maken. In dit onderzoek naar de
uitvoeringspraktijk van de Wob, wordt daarom ook bezien hoe het op dit moment staat met de
actieve openbaarheid om vast te kunnen stellen of overheden klaar zijn voor de komst van de Woo.