Najaarscongres 2026: zinnig, zuinig, zorgvuldig… én zinvol?

Een rekenkamer onderzoekt overheidsbeleid: zet het bestuur publieke middelen doelmatig en doeltreffend in? Maar misschien moeten we onszelf daarbij ook een andere vraag stellen: hoe zinvol is ons eigen werk eigenlijk?

Tijdens het Najaarscongres van de Vereniging van Rekenkamers kijken we in twee richtingen. Naar binnen én naar buiten.

Naar binnen: hoe doen we ons werk? Maken we scherpe keuzes in wat we onderzoeken? Levert het onderzoek concrete en haalbare lessen op voor de toekomst? Werken we zorgvuldig en onafhankelijk? En hoe zorgen we ervoor dat onze beperkte middelen zo goed mogelijk worden ingezet?

Naar buiten: waar kijken we naar in ons onderzoek? Beperken we ons tot doelmatigheid en doeltreffendheid, of hebben we ook oog voor de bredere publieke en maatschappelijke waarde van beleid? Want beleid kan doelmatig en doeltreffend zijn, maar daarmee is nog niet gezegd dat het ook maatschappelijk waardevol is.

Zinnig, zuinig en zorgvuldig zijn belangrijke voorwaarden voor goed rekenkamerwerk. Maar uiteindelijk willen we dat ons werk ook zinvol is: dat onze onderzoeken ertoe doen, bijdragen aan het publieke debat en helpen om de kwaliteit van het lokaal bestuur te versterken.

Tijdens het congres gaan we hierover met elkaar in gesprek. Over de keuzes die we maken, de manier waarop we onderzoek doen én over de publieke waarde die we daarmee creëren. Want misschien is de belangrijkste vraag niet alleen of we goed onderzoek doen, maar vooral: doen we onderzoek dat ertoe doet?

Workshops

Workshop hoe evalueer je de legitimiteit van beleid?

olv Meike Bokhorst (WRR), Astrid Martens, Lizzy van Megen, Sara Swinkels en Kees Vringer (PBL)

Astrid Martens, Lizzy van Megen, Sara Swinkels en Kees Vringer werken als onderzoekers bij het Planbureau voor de Leefomgeving onder meer aan een praktisch raamwerk voor het verankeren van publieke waarden in het evaluatieonderzoek.
In deze workshop verkennen we in hoeverre en hoe je als rekenkameronderzoeker de legitimiteit van beleid kan evalueren naast de rechtmatigheid en doelmatigheid. Op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken werkt het Planbureau voor de Leefomgeving aan het ontwikkelen van een praktisch raamwerk voor het verankeren van publieke waarden in het evaluatieonderzoek. Het PBL heeft afgelopen vijf jaar veel ervaring opgedaan in het evalueren en analyseren van beleid door te kijken naar de waarden en afwegingen waarop verschillende mensen hun oordeel baseren en de samenhang daartussen. In deze workshop delen de onderzoekers van PBL hun ervaringen daarmee en gaan we in discussie over de dilemma’s waar je als tegenaan loopt als je beleid gaat analyseren en evalueren vanuit bredere publieke waarden.

Hoe leren overheden (en hoe past rekenkameronderzoek daarin)?

Rosalie Joosten (Promovenda Universiteit Leiden, Faculteit Governance and Global Affairs)

Rosalie Joosten benadert in haar promotieonderzoek de vraag rondom impact van rekenkamers vanuit het perspectief van (beleids)leren. Aan de hand van een casus onderzoekt zij welke actoren, op welk moment in het rekenkamerproces leren. Zowel aan de kant van de rekenkamer, als aan de kant van de onderzochte overheidsorganisatie. Rosalie licht in haar workshop het onderzoek en dit perspectief toe. Verder deelt zij eerste indrukken en bevindingen uit dit onderzoek en gaat hierover in gesprek met de deelnemers van de workshop.

Programma