De verhouding tussen gemeenten en samenleving is in beweging. Enerzijds is er sprake van meer initiatieven van inwoners en ondernemers en een overheid die de samenleving meer aan zet wil. Anderzijds staan inwoners en overheid vaak ver van elkaar af, en ervaren inwoners de gemeente niet als ondersteunend. In de overleggen met de verschillende raadsfracties over mogelijke onderzoeksonderwerpen is
gesproken over het vergroten van de betrokkenheid van alle Waalrenaren bij inwonersparticipatie
Voor dit onderzoek heeft de rekenkamer gekozen voor participatief onderzoek vanwege de kenmerken: samenwerking – betrokkenheid – actiegericht – wederzijds leren. Het oorspronkelijke onderzoeksplan was om vier nieuwe participatietrajecten vanaf de start tot aan behandeling in de raad te volgen. Daarbij was een belangrijke rol weggelegd voor een Beschouw- en Meedenkteam (BMT) van inwoners bij participatiebijeenkomsten, zodat nadrukkelijk het inwonersperspectief centraal stond.
Het liep anders: nieuwe participatietrajecten werden in 2023 niet gevonden, en de doorlooptijd van participatietrajecten bleek veel langer dan aangenomen was. Daarom is in 2024 gekozen voor een andere onderzoeksopzet, waarbij het BMT in alle stadia van een traject zoveel mogelijk betrokken was met analyses en feedback. Met de BMT-leden zijn de hoofdconclusies en aanbevelingen van dit rapport besproken een aangevuld.

Met het onderzoek wordt beoogd inzicht te geven in:
• Wat is het beleid ten aanzien van inwonersparticipatie? Welke doelen en uitgangspunten heeft de gemeenteraad, hoe zijn
deze doelen en uitgangspunten door college, raad en ambtelijke organisatie uitgewerkt tot interne richtlijnen voor de
praktijk?
• Hoe kijkt de gemeente – en de wetenschap naar inwoners-participatie?
• Hoe verhoudt het vastgestelde beleid; (De keuze voor (de mate van) inwonersparticipatie en de rol van de betrokken spelers),
zich tot de praktijk van inwonersparticipatie ?
• In hoeverre geeft de gemeente in haar participatieprocessen, de inwoner een stem en hoe wordt dit door de inwoner
ervaren?